مقاله ها
غربالگری اختلال تکاملی مفصل لگن نوزادان جدی گرفته شود
غربالگری اختلال تکاملی مفصل لگن نوزادان جدی گرفته شود
سونوگرافی غربالگری دررفتگی لگن با توجه به شیوع بیش از یک درصدی در کشور باید جدی گرفته شود
استاد دانشگاه علوم پزشکی مشهد، بر اهمیت تشخیص زودهنگام اختلال تکاملی مفصل لگن در نوزادان، گفت: شناسایی این اختلال در هفتههای نخست زندگی میتواند از بروز عوارضی مانند لنگش، آسیب مفصل لگن و نیاز به درمانهای پیچیده در سالهای بعد جلوگیری کند.
دکتر فاطمه خاتمی، فوق تخصص نوزادان در حاشیه سمینار آموزشی «آینده کودک» با اشاره به اهمیت برنامههای غربالگری نوزادان اظهار کرد: غربالگری به این معناست که بیماریها پیش از بروز علائم جدی شناسایی شوند تا بتوان درمان را در زمان مناسب آغاز کرد.
وی افزود: بسیاری از بیماریها در بدو تولد علامت مشخصی ندارند، اما تشخیص زودهنگام آنها میتواند مسیر زندگی کودک را تغییر دهد؛ به همین دلیل غربالگری نوزادان طی دهههای گذشته به یکی از بخشهای مهم مراقبتهای سلامت تبدیل شده است.
غربالگری همیشه به معنای تشخیص قطعی بیماری نیست
دکتر خاتمی با اشاره به برخی روشهای آزمایشگاهی مورد استفاده در غربالگری نوزادان گفت: در هر روش تشخیصی احتمال مثبت کاذب یا منفی کاذب وجود دارد و ممکن است نتیجه یک آزمایش غربالگری مثبت باشد، در حالی که نوزاد واقعاً مبتلا به بیماری نباشد. وی ادامه داد: در چنین شرایطی خانوادهها نباید صرفاً با شنیدن نتیجه مثبت یک آزمایش دچار نگرانی شدید شوند، بلکه لازم است آزمایشهای تکمیلی و دقیقتر انجام شود تا وضعیت نوزاد مشخص شود.
این متخصص نوزادان تأکید کرد: پیشرفت علم پزشکی باعث شده در مواردی که نتیجه غربالگری نیازمند بررسی بیشتر است، از روشهای تشخیصی دقیقتر از جمله بررسیهای ژنتیکی استفاده شود.
کمکاری تیروئید؛ بیماری قابل درمان با تشخیص زودهنگام
دکترخاتمی یکی از مهمترین غربالگریهای نوزادان را غربالگری کمکاری تیروئید عنوان کرد و گفت: در صورت تشخیص بهموقع و آغاز درمان، کودک میتواند زندگی طبیعی داشته باشد، در حالی که تأخیر در تشخیص و درمان میتواند عوارض جدی بر رشد جسمی و تکامل ذهنی کودک ایجاد کند. این تفاوت در حد تفاوت بین یک کودک سالم و یک کودک با درجات متوسط تا شدید عقب مانده ذهنی است. لذا این غربالگری اهمیت زیادی دارد.
وی افزود: مواردی از کودکانی دیده میشود که به دلیل تشخیص دیرهنگام کمکاری تیروئید، با مشکلاتی مانند زردی طولانی در نوزادان ، کاهش فعالیت، تغییرات ظاهری و کوتاهی قد اختلال جدی در رشد و تکامل مراجعه میکنند؛ در حالی که بخش قابل توجهی از این عوارض با تشخیص و درمان بهموقع قابل پیشگیری است.
فاویسم؛ بیماریای که خانواده باید علائم خطر آن را بشناسد
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، همچنین با اشاره به بیماری کمبود آنزیم G6PD یا فاویسم اظهار کرد: این بیماری هنوز در برنامه غربالگری عمومی کشور قرار نگرفته است، هرچند در برخی مناطق مانند استان فارس برنامههایی برای شناسایی آن انجام شده است. وی با بیان اینکه افراد مبتلا به کمبود G6PD ممکن است نسبت به برخی داروها و مواد غذایی حساس باشند، افزود: شدت بیماری در افراد مختلف متفاوت است، اما در موارد شدید، تماس با برخی عوامل میتواند باعث تخریب ناگهانی گلبولهای قرمز و بروز کمخونی همولیتیک شود. دکترخاتمی تأکید کرد: تغییر رنگ پوست و بهویژه زرد یا رنگپریده شدن ناگهانی کودک و تغییر رنگ ادرار از علائمی است که باید جدی گرفته شود و در صورت بروز چنین نشانههایی، کودک باید سریعاً مورد ارزیابی پزشکی قرار گیرد.
اختلال تکاملی مفصل لگن؛ مشکل خاموشی که نباید از آن غافل شد
این متخصص نوزادان در ادامه به اختلال تکاملی مفصل لگن اشاره کرد و گفت: یکی از مشکلاتی که ممکن است در هفتههای نخست زندگی بدون علامت واضح باشد، اختلال تکاملی مفصل لگن است؛ اختلالی که اگر بهموقع تشخیص داده نشود، میتواند در سالهای بعد باعث لنگش و مشکلات جدی مفصل شود.
وی افزود: خانوادههایی که سابقه این بیماری در آنها وجود دارد و همچنین نوزادانی که با وضعیت غیرطبیعی قرارگیری جنین، بهویژه بریچ، متولد میشوند، در معرض خطر بیشتری قرار دارند و باید توجه بیشتری به بررسی مفصل لگن آنها شود. دکترخاتمی با تأکید بر اهمیت زمان تشخیص ادامه داد: سونوگرافی مفصل لگن در هفتههای نخست زندگی، بهویژه در حدود چهار تا شش هفتگی، میتواند در تشخیص این اختلال کمککننده باشد. البته انجام سونوگرافی و تفسیر آن باید توسط فردی که در این زمینه آموزش و تجربه کافی دارد، انجام شود.
درمان زودهنگام میتواند از جراحیهای آینده پیشگیری کند
وی درباره درمان اختلال تکاملی مفصل لگن گفت: اگر این مشکل در ماههای نخست زندگی تشخیص داده شود، در بسیاری از موارد میتوان با روشهای غیرجراحی مانند استفاده از یراق پاولیک، وضعیت مفصل را اصلاح کرد.
وی توضیح داد: این وسیله پاهای نوزاد را در وضعیت مناسبی قرار میدهد تا سر استخوان ران در محل مناسب داخل حفره لگن قرار بگیرد و مفصل فرصت تکامل طبیعی پیدا کند. روند درمان نیز با معاینه و تصویربرداریهای دورهای پیگیری میشود.
وی هشدار داد: اگر اختلال مفصل لگن در زمان مناسب تشخیص داده نشود، درمان در سنین بالاتر میتواند بسیار پیچیدهتر شود و حتی ممکن است کودک به مداخلات جراحی نیاز پیدا کند که نتیجهی آن هم ممکن است به بهبودی ختم نشود.
آغوشی و ساک حمل غیراستاندارد هم میتواند برای لگن نوزاد مشکلساز شود
این فوق تخصص نوزادان همچنین درباره نحوه استفاده از آغوشی برای نوزادان هشدار داد و گفت: وسایل حمل نوزاد، از جمله آغوشی، باید استانداردهای مشخصی داشته باشند و پاهای کودک را در وضعیت مناسب قرار دهند.
وی افزود: در آغوشی مناسب، بخش بیشتری از ران و مفصل لگن کودک باید به شکل صحیح حمایت شود و پاها نباید به صورت آویزان و در وضعیت نامناسب قرار گیرند.
دکتر خاتمی تأکید کرد: خانوادهها نباید تصور کنند هر وسیلهای که برای حمل نوزاد استفاده میشود، لزوماً برای مفصل لگن او مناسب است؛ حتی بستن و به اصطلاح قنداق کردن نوزاد در پارچه یا وسایل غیراستاندارد میتواند وضعیت نامناسبی برای مفصل ایجاد کند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: آگاهی خانوادهها از عوامل خطر، علائم هشدار و زمان مناسب بررسی نوزادان میتواند نقش مهمی در پیشگیری از عوارض بسیاری از بیماریها داشته باشد و در مورد اختلال تکاملی مفصل لگن نیز توجه به نوزادان در معرض خطر و تشخیص زودهنگام اهمیت ویژهای دارد.
