مقاله ها

اصالت هنوز از دیده‌شدن مهم‌تر است...

اصالت هنوز از دیده‌شدن مهم‌تر است...

پزشکی، بیش از آنکه به دیده‌شدن نیاز داشته باشد، به اصالت نیاز دارد. اصالت در دانش، در رفتار، در رابطه با بیمار و حتی در تصویری که یک پزشک از خودش به جامعه ارائه می‌کند. شاید در روزگاری که دیده‌شدن به یکی از معیارهای موفقیت تبدیل شده، حفظ این اصالت دشوارتر از همیشه باشد؛ اما هنوز هم می‌توان پزشکی را تصور کرد که برای دیده‌شدن، خودش را تغییر ندهد.

چند سال پیش، فیلم The Truman Show با داستان مردی که تمام زندگی‌اش در برابر دوربین و در جهانی ساختگی می‌گذرد، پرسش جالبی را مطرح کرد: اگر تمام جهان تو صحنه باشد و دیگران برایت نقش و روایت تعیین کنند، چه زمانی تصمیم می‌گیری خودت باشی؟ ترومن زمانی نجات پیدا می‌کند که می‌فهمد زندگی‌اش نباید مطابق فیلمنامه‌ای باشد که دیگران برایش نوشته‌اند. او از قاب بیرون می‌آید؛ نه برای اینکه دیده شود، بلکه برای اینکه خودش زندگی کند.

شاید امروز همه ی ما و به طریق اولی جوامع صنفی و تخصصی مثل جامعه پزشکی نیز با چنین انتخابی روبه‌رو باشیم. در روزگاری که شبکه‌های اجتماعی، تبلیغات و فضای مجازی بخش مهمی از تصویر عمومی افراد را می‌سازند، پزشک می‌تواند اجازه دهد دیگران برایش تصویری بسازند؛ یا خودش مسئولیت این تصویر را بر عهده بگیرد.

البته سخن گفتن از اصالت به معنای نفی تبلیغات یا نادیده گرفتن ضرورت حضور پزشکان در فضای رسانه‌ای نیست. امروز برای بسیاری از پزشکان، معرفی درست خدمات، ارتباط با مخاطب و حضور حرفه‌ای در شبکه‌های اجتماعی، بخشی جدایی‌ناپذیر از مسیر توسعه و رونق فعالیت حرفه‌ای است. مسئله از جایی آغاز می‌شود که ابزار تبلیغ، به تدریج از معرفی توانمندی‌های حرفه‌ای فراتر رود و پزشک را به بازتولید رفتارها و الگوهایی سوق دهد که صرفاً برای جلب توجه در فضای مجازی طراحی شده‌اند. شاید لازم باشد در این میان به یاد داشته باشیم که هر میزان دیده‌شدن، لزوماً به معنای بیشتر شدن اعتبار نیست و گاهی اتفاقاً این اعتبار است که باید تعیین کند چگونه و تا چه اندازه دیده شویم.

 

مسئولیت‌پذیری در اینجا فقط به طبابت محدود نمی‌شود. پزشک باید بداند هر آنچه از خود منتشر می‌کند، بخشی از تصویر حرفه پزشکی در ذهن جامعه است. حضور در فضای مجازی می‌تواند فرصتی برای آموزش، گفت‌وگو و آگاهی‌بخشی باشد؛ اما وقتی تخصص به ویترین تبلیغات و رقابت برای چند ثانیه بیشتر دیده‌شدن تبدیل شود، چیزی مهم‌تر از مخاطب از دست می‌رود؛ اعتبار...

پزشک قرار نیست از رسانه فرار کند؛ قرار است در رسانه، خودش را گم نکند...

تصویر ماندگار یک پزشک را تعداد دنبال‌کنندگان، قاب‌های پرزرق‌وبرق یا تبلیغات پرسر‌وصدا نمی‌سازند. این تصویر در سال‌ها دانش، اخلاق حرفه‌ای، مسئولیت‌پذیری و اعتمادی ساخته می‌شود که میان پزشک و بیمار شکل می‌گیرد.

رسانه ابزار است و این ابزار نباید به قابی بدل شود که چارچوب های اخلاقی و علمی را تغییر دهد. اینکه بتوان از قابی که رسانه ساخته عبور کنیم... اهمیت زیادی دارد اما همه‌ی راه نیست باید برای ساختن یک قاب شخصی و واقعی هم آماده بود. آمادگی که از مسیر روشنِ حقیقت می گذرد. به قول مولانا

بیرون ز تو نیست هرچه در عالم هست در خود بطلب هر آنچه خواهی که توئی

شاید یکی از دشوارترین مسئولیت‌های پزشک در عصر رسانه همین باشد که میان «حضور داشتن» و «نمایش دادن» تفاوت بگذارد. می‌توان در فضای مجازی فعال بود، مخاطب داشت، آموزش داد، خدمات را معرفی کرد و حتی از ظرفیت‌های تبلیغاتی رسانه برای رشد یک فعالیت حرفه‌ای بهره گرفت، بی‌آنکه برای جلب توجه، از مرزهای ظریف شأن و منزلت حرفه‌ای عبور کرد. شأن پزشکی الزاماً با کم‌حرفی یا دوری از رسانه حفظ نمی‌شود؛ بلکه با این حفظ می‌شود که حتی در پرمخاطب‌ترین قاب‌ها نیز هویت حرفه‌ای، وقار و مسئولیت اجتماعی پزشک همچنان دیده شود. شاید هنر واقعی در عصر رسانه این نباشد که پزشک کمتر دیده شود، بلکه این باشد که آنچه دیده می‌شود، با آنچه واقعاً هست، فاصله‌ای نداشته باشد.

واقعیت این است که آنچه هستیم، پیش از آنکه آنچه نشان می‌دهیم، ما را معرفی می‌کند؛ نه اینکه قدرت و ذات رسانه را در توسعه و رشد نادیده بگیریم اما در حرفه‌ای که سرمایه اصلی‌اش اعتماد است، چه بخواهیم چه نخواهیم اصالت هنوز از دیده‌شدن مهم‌تر است.